Реферат: Мақалада Қазақстандық бiлiм беру жүйесiндегi мәдени-әлеуметтiк және рухани мәселелердiң астарында жатқан адами капиталдың негiзгi қырлары талданды. Мақала авторлары инновациялық технологиялар әлемi құшағындағы студент жастар бойында бiртұтас дүниетаным қалыптастырудың - адами капитал қалыптастырудағы басымдық екенiне назар аударады. Адам потенциалын капиталға айналдыру - ақпараттық қоғамдағы өндiрiстiң маңызды да басты факторы. Осы салаға жеткiлiктi инвестиция жасау - кез-келген ұлттық экономикасының басымдығына айналуда. Өйткенi түпкi мақсат - адамға несиеленген бастапқы құннан да артық кiрiс келтiретiн, адам қабiлеттерiнiң өзiндiк өсiмi болып отыр. Мақала авторлары аталмыш үдерiсте ұлттық философиялық мұраның тағылымдық мәнi шешушi рөл атқаратындығын тұжырымдайды.
Реферат: Мақалада қазақ философиясын зерттеудiң методологиялық негiздерi сарапталды. Қазақ философиясының көп ғасырлық тарихы мен мәдени-рухани әлемi, дүниетанымдық ерекшелiктерi мен дәстүрлерiн зерделеу, бойлау және оларды танымдық мағынада игеру мәселелерi қарастырылды. Қазақ философиясын зерттеудегi кемшiн тұстар мен заманауи үрдiстерi, төлтума ұғымдарын оңтайлы қолдану үдерiстерi мақалада айтылады. Қазақ дүниетанымдық әлемiндегi этикалық принциптер негiзiнен адамаралық қатынастарды реттеп, игi көкжиектердiң үлгiлерiн ұсынатыны байыпталды. Мәдениеттiң, философияның, салт-дәстүрдiң дамып өзгеруi әлеуметтiк-экономикалық, саяси жағдайлардың дамып өзгеруiмен де тығыз байланыстылығы көрсетiлдi. Қазақ философиясының калыптасуы және оның миф, дiн, көркемдiк ойлаудан бөлiнiп шығуы қазақ философиясының ең өзектi мәселелерiнiң бiрi екенi проблема ретiнде көтерiледi.
Философское осмысление К. Поппера и теория развития знания
Автор(ы): Джаамбаева Б. А.*Жолдасбек А. Е.*
Объем документа: C. 18-26
МРНТИ: 02.11.91*
Ключевые слова: К. Поппер*развитие знания*критический реализм*связь*современность*фаллибилизм*фальсифицируемость*
Реферат: Карл Раймунд Поппер был убежденным противником всех форм скептицизма, конвенционализма и релятивизма в науке, в человеческих делах, верный защитник Открытого общества и непримиримый критик тоталитаризма во всех его формах. К. Поппер является основоположником философской концепции критического рационализма. Карл Поппер внҒс большой вклад в разработку принципов научного познания и стал основоположником критического реализма. Критический реализм появился как попытка Поппера решить философские проблемы демаркации (отделение научного знания от ненаучного) и индукции (допустимость индуктивных суждений из опыта). В настоящей работе нам бы хотелось проследить те нити, которые связывают философию Поппера воедино, а также выявить степень актуальности концепции Карла Поппера для современной научной мысли и практики. Статья посвящена философскому осмыслению теории развития знания и его взаимодействие с современным обществом. Рассмотрен вклад фаллибилизма в становление казахстанского общества.
Адам еркi мен тағдырының өзара байланысы
Автор(ы): Джекебаева М. А.*Дюсенова Н. К.*Турсунбаева C. Д.*
Реферат: Адам өз iс-әрекеттерiнде тағдырына бағынышты ма немесе еркi өзiнде ме мәселесi әрбiр ойшылды толғандыратыны, өз танымдарында әртүрлi болжам айтуға, адам еркiн қарастырғанда алдын-ала болжаушылықты өз қалауынша нақыштауға апарады. Бұл мақалада адам еркi мен тағдыры, олардың өзара байланысы ислам ақымы - Кадария көзқарастарында кеңiнен қарастырылып өткен. Кадария ағымы адам өз iс-әрекетiнде тағдырына бағынышты емес, еркi өзiнде деп пайымдаса Жабария ағымы болса, адам өз iс-әрекетiнде еркi жоқ, тағдырына бағынышты, iс-әрекеттерi құдай қалауында деп түйiндеген. Мақаланың мақсаты осы мәселе тұрғысында дүниетанымдық көзқарастар болжамдау.
Essence of intellect and logic in the farabian tradition
Автор(ы): Doskozhanova A. B.*Nurysheva G. Zh.*Tuleubekov A. S.*
Реферат: The article gives an analysis of that during the Islamic Middle Ages the Al-Farabi\'s doctrine on intellect and logic took pride of place. The main point in this part of his philosophy is a belief in the power of human mind, as well as the human ability to discover the diversity of the world around owing to logic. Al-Farabi places no boundaries to human mind and his ability to penetrate into the essence of things. Value relevance of the Al-Farabi\'s philosophical views is that it considers human reason, as coming from the Single Essence, as making human in form of consubstantial enti┐ties in God. Therefore, Al-Farabi fundamentally studied intellect. Intellect is a strict universality; following it means to be reasonable. Intellect acts as a universal principle of the formation of human personality and the cogni┐tive process as a whole.
Ж.-Ф. Лиотардiң постмодернистiк бiлiм және ғылым тұжырымдамасы
Реферат: Мақалада Ж .Ф. Лиотардың постмодернистiк бiлiм және ғылым теориясы қарастырылады. Ғылыми бiлiм идеялары жан-жақты зерттелген. Лиотардың пiкiрiнше бiлiмнiң қызметi өзгердi. Бiлiмнiң тауарлық сипатқа ие болғандығын анық көруге болады. Бiлiмнiң ендiгi мiндетi субъектiнi әлеммен таныстырудан емес, ал бiлiмдердiң мақсаты оның өндiрушi күшiнен көрiнедi. Заманауи ғылым үрдiсiнде басты назар ғылыми бiлiмге ғана бағытталған. Лиотар ғылыми бiлiм бiлiмдердiң бiрден-бiр формасы еместiгiн, оның бiлiм формаларының қатарында тұрғандығын айтады. Лиотар нарративтi бiлiмдi қарастырады. Постмодернистiк ғылым Людвиг Витгенштейн мағынасында тiл ойын ретiнде ерекшеленедi. Постмодернистiк бiлiм плюрализмге бағытталған.
Образы человека и концептуальные подходы к определению целей образования в западной философии: греческий этап
Автор(ы): Ибжарова Ш. А.*
Объем документа: C. 50-59
МРНТИ: 02.15.51*
Ключевые слова: западная философия*греческий этап*цели образования*человек*образ*модель*пайдейя*теория образования*
Реферат: Требование философско-методологического анализа основ человеческого бытия обусловлено актуализацией философско-антро-пологической проблемы в современном образовании, то есть созданием предельно обобщенного и целостного образа человека исоответствующей ему образовательной модели как способа формирования антропологического сознания, что способствовало бы сохранению онтологического единства мира и его аксиологической укорененности. В данном исследовании представлены наиболее значимые выразители понимания идеи человека в греческой философии. Картина, образ, идея или модель человека, представленные в греческой философии, есть начало понимания человека в истории западной философской мысли, сквозь которую проглядывает целостность человека как идеальная цель систематизации усилий философской антропологии. Методологический инструментарий включает концептуальные подходы классиков философской мысли и современных исследователей.
Экзистенциальная семиотика Э. Тарасти (На основе анализа Eero Tarasti Seinund Schein: Explorationsin Existential Semiotics (De Gruyter Mouton, 2015))
Автор(ы): Исмагамбетова З. Н.*Галиев А. А.*Баткалова К.*
Объем документа: C. 60-65
МРНТИ: 02.11*
Ключевые слова: Э. Тарасти*семиотика*знаки*экзистенциальная семиотика*музыкальная культура*экзистенциальные переживания*повседневность*
Реферат: В данной статье раскрывается история формирования нового научного направления - экзистенцальной семиотики. Автором этого направления является финский ученый, исследователь музыкальной культуры Ээро Тарасти. В статье дается характеристика основным положениям экзистенциальной семиотики, рассматриваются истоки его концепции. Центральными категориями работы Э. Тарасти выступают такие понятия, как быть, делать и казаться. С помощью этих понятий ученый объясняет важнейшие социальные проблемы современного мира. Методологические принципы Э. Тарасти позволяют рассмотреть различные малые искусства, например театрализованное представление. Объектом экзистенциальной семиотики могут стать разные аспекты повседнвеной жизни человека, которые соприкасаются с экзистенциальными переживаниями.
Философия суфизма Ходжи Ахмеда Ясави как основа исламского мировоззрения тюрков
Автор(ы): Малгараева З. Б.*Касабеков С. А.*Умирзакова Л. А.*
Объем документа: C. 66-75
МРНТИ: 02.71*
Ключевые слова: Х.А. Ясави*суфизм*ислам*тюркская культура*мистический опыт познания*зикр*восточная философия*
Реферат: В статье проводится анализ деятельности и мировоззрения Ходжи Ахмеда Ясави как основателя суфистской тюркской ветви ислама. Приводятся письменные свидетельства о личности, деятельности Х.А. Ясави, которые характеризуют его как одного из основателей тюркской культуры. На основе анализа его произведения Дивани Хикмет делается вывод о характере его религиозно-философского мировоззрения: отталкиваясь от пантеистической идеи растворения Бога в природе, он приходит к мысли о возможности нравственного совершенства через познание Бога. В работе рассматривается его деятельность как основоположника суфизма, имеющего такие значимые аспекты, как: адаптация ислама к тюркской среде, объединение тюркоязычных народов в единую культурно-политическую общность, создание ясавийского ордена, поднятие статуса тюркского языка, знакомство через хикметы с восточной философией и поэзией.
Матуриди iлiмiнiң қалыптасу алғышарттары және Әбу Мансур әл-матуридидiң өмiр сүрген ортасы
Реферат: Бұл мақалада қазақ мұсылмандығының теологиялық негiзi болып табылатын Имам Матуриди өлiмiнiң қалыптасу алғышарттары, оның өмiр сүрген ортасы қарастырылады. Матуриди өлiмi Имам Матуридиге дейiнгi немесе Матуриди заманында көтерiлген проблемаларға өзiндiк шешiм жасау, тұжырым жасау арқылы пайда болғандығы белгiлi. Осы проблемалардың қатарына иманның мәнi, үлкен кiнә және үлкен күнә iстеген адамның о дүниедегi жағдайы, адам қалауының еркiндiгi немесе еркiн еместiгi, тағдыр және адам тағдыры, құдайлық сипаттар, пайғамбарлық және ел басшысы (халифалық) т.б. мәселелер жатады. Бiрақ, осы проблемалардың бастылары Имам Матуридиге дейiн оның жүрген арнаның басында Әбу Ханифа мен оның дарынды iзбасарлары тарапынан қарастырылып, лайықты түрде тұжырым жасалған. Бiрақ, Әбу Ханифа мен Ханафиттiк ғұламалардың теологиялық тұжырымдары VIII ғасырдың талаптарына лайықталғандығын естен шығармаған жөн. Ал Х ғасырдың талаптары өзгердi, VIII ғасырға қарағанда проблемалар күрделене түстi, мәселелердiң шешiмдерi мен жауаптары терең бiлiмдi, жан-жақты iзденiстi талап еттi. Озық ойлы, дарынды ойшыл Имам Матуриди Ханафи iлiмiнiң терең түсiнiп уақыт талабына сай кейiннен пайда болған дiни ағымдарға, әсiресе, солардың iшiндегi мутазилиттерге, философтарға, грек философиясы жақтастарына, шииттiк тармақтарға, салафилерге (хашуия), харижиттерге т.б. жауап бердi.
