Реферат: В обобщенном виде описаны результаты исследований по разработки препаративно удобных методов синтеза карборанилсодержащих 4Н-пиранов и пирилиевых солей - реакции литий-о-карборанов с перхлоратами 2,6-дифенилпирилия, 2-метил-4,6-дифенилпирилия и 2-метил фенил-1,3-бензоксазинонов-4, а также сульфатом 2,6-дифенилпирилия и иодидом 2,4,6-трифенилпирилия. Показано, что в большинстве своем реакции литий-о-карборанов с перхлоратом 2,6-дифенилпирилия легко протекают при комнатной температуре и дают искомые карборанил содержащие 4Н-пираны с высокими выходами. Рассмотренные соединения этого класса обладают широкими возможностями для химических трансформации в синтезе и изыскании новых биологически активных веществ широкого спектра действия. К числу наиболее простых методов, позволяющих в одну стадию получить разнообразные соли пирилия из доступных веществ, относятся реакции конденсации и ацилирования метилкетонов. Полученные результаты расширяют и дополняют имеющиеся сведения о многообразием теоретических проблем, связанных со строением карборанов и их влиянием на свойства функциональных групп и заместителей.
Өндірістік жиіліктегі айнымалы тоқпен поляризацияланған алюминий электродтарының сульфат иондары бар ерітінділердегі электрохимиялық қасиеті
Автор(ы): Қоңырбаев А. Е.*Баешов А. Б.*Кадирбаева А. С.*Мырышова А. С.*
Реферат: Жиілігі 50 Гц өндірістік айнымалы тоқпен поляризацияланған алюминийдің құрамында H2SO4 мен Na2SO4 бар аралас ерітіндісіндегі еру заңдылықтары алғаш рет зерттелінді. Алюминийдің еруінің тоқ бойынша шығымына және еру жылдамдығына: айнымалы тоқ тығыздығының, Na2SO4 концентрациясының, электролит температурасының әсерлері қарастырылды. Алдымен, айнымалы тоқпен поляризацияланған алюминий электродының еруінің тоқ бойынша шығымына электродтағы тоқ тығыздығының әсері зерттелінді. Тоқ тығыздығы 100-300 А/м2 аралығында, металдың еруінің тоқ бойынша шығымы 99,5%-580% аралығында сызықты түрде өсетіндігі анықталды. Аралас электролит құрамындағы натрий сульфатының концентрациясын 25-150 г/л аралығында жоғарылатқанда, алюминийдің еруінің ТШ-ы максимум арқылы өтетіндігі анықталды. Сондай-ақ, алюминий электродының еруіне электролит температурасының да мардымды әсер ететіндігі көрсетілді. Жұмыста алюминий электродын, құрамында күкірт қышқылы және натрий сульфаты бар аралас ерітіндіде еруі кезінде алюминий III сульфаты қосылысының түзілетіндігі анықталды. Осылайша, алюминий III сульфаты тұзын электрохимиялық жолмен синтездеудің жаңа тиімді әдісі жасалынды. Өндірістік жиіліктегі айнымалы тоқпен поляризациялау кезінде алюминий электродының жоғарғы тоқ бойынша шығыммен еритіндігі алғаш рет көрсетілді.
(Өндірістік жиіліктегі айнымалы тоқпен поляризацияланған алюминий электродтарының сульфат иондары бар ерітінділердегі электрохимиялық қасиеті)
Автор(ы): Қоңырбаев А. Е.*Баешов А. Б.*Кадирбаева А. С.*Мырышова А. С.*
Реферат: (Жиілігі 50 Гц өндірістік айнымалы тоқпен поляризацияланған алюминийдің құрамында H2SO4 мен Na2SO4 бар аралас ерітіндісіндегі еру заңдылықтары алғаш рет зерттелінді. Алюминийдің еруінің тоқ бойынша шығымына және еру жылдамдығына: айнымалы тоқ тығыздығының, Na2SO4 концентрациясының, электролит температурасының әсерлері қарастырылды. Алдымен, айнымалы тоқпен поляризацияланған алюминий электродының еруінің тоқ бойынша шығымына электродтағы тоқ тығыздығының әсері зерттелінді. Тоқ тығыздығы 100-300 А/м2 аралығында, металдың еруінің тоқ бойынша шығымы 99,5%-580% аралығында сызықты түрде өсетіндігі анықталды. Аралас электролит құрамындағы натрий сульфатының концентрациясын 25-150 г/л аралығында жоғарылатқанда, алюминийдің еруінің ТШ-ы максимум арқылы өтетіндігі анықталды. Сондай-ақ, алюминий электродының еруіне электролит температурасының да мардымды әсер ететіндігі көрсетілді. Жұмыста алюминий электродын, құрамында күкірт қышқылы және натрий сульфаты бар аралас ерітіндіде еруі кезінде алюминий III сульфаты қосылысының түзілетіндігі анықталды. Осылайша, алюминий III сульфаты тұзын электрохимиялық жолмен синтездеудің жаңа тиімді әдісі жасалынды. Өндірістік жиіліктегі айнымалы тоқпен поляризациялау кезінде алюминий электродының жоғарғы тоқ бойынша шығыммен еритіндігі алғаш рет көрсетілді.)
Исследование кинетики и механизма электроокисления-восстановления серы в щелочных растворах
Автор(ы): Мамырбекова А.*Баешов А. Б.*Мамырбекова А.*
Реферат: В работе исследованы кинетика и механизм электродных процессов окисления-восстановления серы, протекающих на электропроводном серо-графитовом электроде в щелочной среде потенцио-динамическим методом. Для выяснения механизма электродных процессов, протекающих при поляризации переменным током на серо-графитовом электроде, были сняты анодно-катодные и катодно-анодные циклические поляризационные кривые, а также анодные поляризационные кривые. По данным поляризационных измерений рассчитаны кинетические параметры: коэффициенты переноса заряда a, коэффициенты диффузии D, гетерогенные константы скорости электродного процесса ks и эффективная энергия активации процесса Еа. Анализ полученных результатов и рассчитанных кинетических параметров электродных процессов показал, что разряд-ионизация серы в щелочных растворах протекает в две последовательные стадии и является квазиобратимым процессом. Решающее влияние на скорость процесса в целом оказывает скорость стадии окисления серы до сульфит-ионов, являясь более медленной и имеющей, вероятно, смешанную природу контроля. В области потенциалов между катодным восстановлением серы и ее анодным растворением, серо-графитовый электрод является устойчивым в исследованных растворах щелочи и на нем могут протекать окислительно-восстановительные процессы с участием серосодержащих ионов.
Машина бөлшектерінің химиялық жабындыларының технологиялық процестерін жетілдіру
Реферат: Елбасы Н. Ә. Назарбаевтың Қазақстан-2050 стратегиясы қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты атты Қазақстан халқына Жолдауында, ұлттық экономикамыздың жетекші күші - кәсіпкерлікті жан-жақты қолдау деп мәлімделген. Елбасы меңзеп отырған кәсіпкерліктің ойдағыдай дамуы үшін еңбектің ауыр тұстары механизмдер мен машиналардың үлестеріне түсіру қажет болып саналады. Коррозиялық зерттеулер - машина детальдар материалының белгілі бір коррозиялық шартта, оның шыдамдылығына тексеретін сынақтар қатарымен сипатталады. Химиялық никельдеу үдерісі өзіндік ерекшеліктерінің салдары - терең пішінделген бұйымдар мен никель шөгінділерінің бірқатар құнды сипаттарына біркелкі жабындыларын түсіру мүмкіндіктері өндірістің түрлі салаларында кеңінен таралған. Химиялық никельдеу үдерісі ерітіндіге қолжеткізу жағдайында бедерлі беттің кез келген аймағына қалыңдығы мен жабындының сапасы бойынша тегіс түсіруді қамтамасыз етеді. Мақалада химиялық никельдеу әдісін қолдану арқылы машина детальдарының сапасын арттыра отырып, оның сыртқы факторларға төзімділігін жоғарылатып, детальдың өміршеңдігін ұзартуға мүмкіндік береді. Машина детальдарын химиялық тотықсыздандыру саласында аталған зерттеулердің жиналу қажеттілігіне қарай реакциялардың ағу жылдамдығын анықтайтын жаңа факторларды анықтау, сондай-ақ түзету ?дістерінің дамуы мен ерітінділерді тазарту, никельдеу үдерісіне ендіру технологиясы үздіксіз жетілдірілуде.
Исследование и разработка системы оптимального управления процессом подземного выщелачивания
Автор(ы): Муханов Б. К.*Омирбекова Ж. Ж.*Оракбаев Е. Ж.*
Реферат: В статье рассматривается синтез модели оптимального управлению процессом подземного выщелачивания ПВ. Эффективность работы этого способа добычи полезных ископаемых во многом определяется оперативной оценкой основных параметров гидродинамического состояния скважин и пластов, чтобы современно принимать те или иные технологические приемы и управление по устранению технологических нарушении. В связи с этим актуальна разработка алгоритмического обеспечения по структурной, параметрической идентификации основных параметров гидродинамических процессов ПВ и синтез на этой основе новых эффективных систем управления. Задача охватывает проблему синтеза управления геотехнологического поля на основе полученных моделей. Приведены результаты промышленных испытаний и апробированы алгоритмы идентификации параметров объекта управления. Основными задачами управления геотехнологическим предприятием является повышение рентабельности разработки месторождения, увеличение доли урана, извлекаемого из продуктивного горизонта, и снижение загрязнения подземных вод. Для решения этой задачи нужно уметь оценивать геохимическое и гидрогеологическое состояние продуктивного горизонта и подземных вод. В работе, для оценки параметров ПВ предлагается разработать алгоритмическое, информационное и техническое обеспечение системы по определения данных характеристик работающие в рамках существующих SCADA-систем, что позволяет синтезировать эффективную систему управление процессами ПВ.
Бастапқы және тұрақты метастаздарға табиғи инновациялық заттардың фармакологиялық әсерлерін зерттеу
Реферат: Плисс лимфосаркомасы метастазының ПЛСМ бастапқы және дәріге тұрақты нұсқалары алхидинге сезімтал болды шап лимфа түйіндерінде метастаздар анықталмады, бақылау тобымен салыстырғанда жануарлардың орташа өмір сүру ұзақтығы 183% жоғарылады. Рубомицинге тұрақты ПЛСМ бар егеуқұйрықтарды арглабинмен емдегенде аталған сесквитерпенге айқын жоғарғы коллатералды сезімталдық анықталды. Проспидинге, лейкоэфдинге тұрақты ПЛСМ ГК препаратының бастапқы сезімталдығы сақталады егеуқұйрықтардағы метастаз саны 90% төмендеді, өмір сүру ұзақтығы 115% жоғарылады. Зерттеліп жатқан өсімдік препараттары біріншілікті ісіктерге қарағанда шап лимфа түйіндеріндегі метастаздарға әсері жақсы. Өсімдік препараттарының метастазға қарсы белсенділігінің негізінде иммундық гуморалдық жүйе арқылы әсер көрсетеді.
Клиникаға дейінгі зерттеулердегі жаңа табиғи препараттардың цитостатиктермен біріктірген кездегі фармакологиялық әсері
Реферат: Плисс лимфосаркомасы өсімдік және синтетикалық қосылыстарына, ал саркома 45 тек синтетикалық қосылыстарға дәрілік тұрақтылық көрсетті. Плисс лимфосаркомасында, саркома 45, лимфолейкоз L1210 дәріге тұрақтылығын жаңа өсімдік қосылыстарымен немесе оларды ісікке қарсы препараттармен біріктіріп, біріктірілген заттардың мөлшерін және санын өзгерту арқылы жоюға болады. Өсімдік препараттарына және оның белгілі цитостатиктермен біріктірілуінде нитрозометилмочевинаға және 6 меркаптопу-ринге тұрақты лимфоидты лейкемия L1210 сезімталдық көрсетті. Бұл кезде бақылау тобымен салыстырғанда өмір сүру ұзақтығы 209% жоғарылады. Лимфоцитарлы лейкемия L1210, өкпе карциномасы Льюис, сүт безінің аденокарциномасы Са 755, жатыр мойнының қатерлі ісігі РШМ-5 бар тышқандарға жасалған тәжірибеде өсімдік қосылыстары цитостатиктердің уыттылығын жояды және белгілі ісікке қарсы препараттармен бірге қолданғанда ісікке қарсы белсенділігін жоғарылатады. Өсімдік препараттарының арглабин, алхидин, ГК препараттары және лейкоэфдин көмегімен цитостатиктердің қан түзу және иммундық жүйесіне уытты әсерін төмендетуге болады. Тәжірибелік зерттеудің нәтижесінде табиғи отандық жаңа дәрілік препараттардың көмегімен бірнеше сағат бұрын 2 және 4 жоғары көтере алатын жануарлар мөлшерде пайда болған дәрілік тұрақтылықты жою үшін нитрозометилмочевина, платидиам және адриамицин дәрілеріне тұрақтылығы бар науқастарға енгізудің алдындағы клиникалық тиімділігін жоспарлау критериіне жатады.
Выделение ДНК казахстанской радужной форели
Автор(ы): Мынбаева Б. Н.*Уалиева Д. А.*Бекманов Б. О.*Воронова Н. В.*
Реферат: Ранее нами были исследованы 6 водоемов Алматинской области, в которых изучалось состояние казахстанской популяции радужной форели: наличие, численность, биометрия и другие параметры обитания рыб. Цель данной исследовательской работы - выделение ДНК из отловленных образцов казахстанской радужной форели. Для осуществления поставленной цели были решены следующие задачи: отбор популяционных выборок для генетического анализа; освоение общих методов генетического анализа; выделение ДНК из плавников. Впервые в Казахстане использована методика отбора проб рыб для генетического анализа по экологическому принципу поймал - отпусти. Популяционная генерация проб составила по 10 экз. из 3 рек Текес, Орнек и Улкен-Какпак, в которых обнаружена форель. При подборе различных методик выделения ДНК, изначально использовали готовые коммерческие наборы. Результаты показали, что выделяемые ДНК продукты имели низкие концентрации и чистоту, присутствие примесей белкового характера и т.д. Затем нами был использован для плавничков радужной форели адаптированный метод фенол-хлороформной экстракции, который позволил выделить концентрированную, чистую и качественную исходную ДНК. С помощью этого метода были получены 30 ДНК-продуктов, из которых 13 образцов форели, обитающих в реках Орнек и Улкен-Какпак, имели предельную концентрацию и чистоту. Они получили название ДНК радужной форели.
Анализ математических моделей котлоагрегатов как объектов управления
Автор(ы): Муханов Б. К.*Еренчинов К. К.*Базил Г. Д.*Абжанова Л. К.*
Реферат: В статье дается обзор существующих математических моделей, дающих представление об отдельной части котельного агрегата. Автор попытался сгруппировать математические модели по трактам, составляющих котельный агрегат. Сначала приводятся математические модели процесса горения. Затем модели газо воздушного тракта. Далее водяного тракта.
