Ключевые слова: река Талас*агроландшафт*кыргызские гребни*геоэкология*черная гниль*ландшафт*
Реферат: Бұл мақалада Талас Алатауы мен қырғыз Алатауы мұздықтарынан шығатын қарақол және Үшқоша өзендерi қосылған жерден басталып, Мойынқұмдағы Айдын көлiне жетпей құмға сiңiп, тартылып калады. Қақпа шатқалы арқылы Қазақстан территориясынан өтедi. Талас өңiрiнiң 900-1100 м абсолюттi биiктегi аймағында далалық және шабындық-далалық ландшафттар орналасқан. Ертеректе, мұнда жусан, эфемерленген жартылай шөлдiк өсiмдiктер, ал осы өңiрдiң шығыс бөлiгiнде далалық өсiмдiктер өсетiн. Табиғи жүйенiң қоғамдық пайдалануға және өндiрiстiк күштердi орналастыруды тепе-теңдiкпен жоспарлау үшiн қажеттiлiк дәрежесiн бағалау үшiн физико-географиялық, климаттық, табиғи-топырақтың және ландшафтық аудандастыруларды пайдаланады. Табиғи жүйенiң қоғамдық пайдалануға және өндiрiстiк күштердi орналастыруды тепе-теңдiкпен жоспарлау үшiн қажеттiлiк дәрежесiн бағалау үшiн физико-географиялық, климаттық, табиғи-топырақтың және ландшафтық аудандастыруларды пайдаланады. Табиғи жүйенiң табиғи-экологиялық өнiмдiлiгiн бағалау жан-жақты қарастыру үшiн Ж.С. Мұстафаев үш негiзгi топқа бөлiп қарастырған. Антропогендiк (техногендiк, ауылшаруашылық) iс-әрекеттердiң салдарынан Орта Азияда, оның iшiнде Талас өзен алабында жаңадан табиғи-техногендiк жүйелер қалыптасуы қарқынды түрде жүредi.
Общая модель при формировании химических понятий основные типы химических реакций
Автор(ы): Ахметов Н. К.*
Объем документа: C. 86-89
МРНТИ: 31.01.45*
Ключевые слова: типы химических реакций*модели*формулы*уравнения*методике формирования у школьников*химические элементы*
Реферат: Статья посвящена построению модели при формировании химических понятий: Типы химических реакций. Автор считают, что при традиционной методике формирования у школьников понятий Типы химических реакций недостаточно используется принцип наглядности. Самостоятельный методический интерес представляет собой и задача построения общей модели протекания основных типов химических реакций. Отмечается, что использование реальных комплектов условных фигур позволяет также вносить в процесс обучения и элементы игрового обучения, а также использование условных геометрических фигур может позволить также, объяснить школьникам такое понятие как аллотропия. В завершении обсуждения вышеприведенных химических понятий, стоит предложить применять при обучении понятию валентность, вместо обозначающей ее отдельной свободной черточки, черточку с открытой для рукопожатия ладонью.
Современные подходы к эстетическому воспитанию на уроках биологии
Реферат: Эстетическое воспитание развивает у человека интерес к окружающему его миру прекрасного, вызывает у него желания глубже познать этот мир. Оно прививает человеку эстетические вкусы, которые необходимы ему в повседневной жизни. В числе главных задач эстетического воспитания является формирование эстетических понятий, оценок, суждений, идеалов, потребностей, вкусов, способностей. Критерием эстетической воспитанности считается овладение эстетической культурой, которая как составная часть культуры духовной, предполагает умение отличать прекрасное от уродливого, благородного от пошлого. И не только в искусстве, но также в любом направлении жизни: в труде, быту, поведении человека. В эстетическом воспитании учащихся исключительная роль принадлежат курсу биологии, который значительной мере строятся на непосредственном изучении и наблюдении явлений природы. Во время экскурсий и прогулок в природу у детей обостряется эстетическое видение ее красоты, развивается воссоздающее воображение и образное мышление. Задача каждого учителя - раскрыть для школьников в своей области знания эстетическую картину мира и сформировать у каждого действенное гуманистическое нравственно-эстетическое отношение к природе. Решение этой задачи предусматривает систему приемов, форм, методов организации воспитательного воздействия. Чаще всего в школах проводятся эстетические вечера и встречи с писателями, композиторами и художниками. Для учащихся, имеющих небольшой читательский и наблюдательный опыт, необходимо раскрывать эти произведения искусства, объяснять особенности их содержания и формы. В мировой педагогической теории и практике давно уже сложилось мнение, что воспитательный процесс не должен быть заложником каких-то конъюнктурных ситуаций, находиться в зависимости от того, какие взгляды и убеждения исповедуют люди, стоящие ныне у власти. Воспитание подрастающего поколения - это слишком серьезное дело.
Биологияны оқытуда жаңа тәсiлдердi қолдану
Автор(ы): Жұмағұлова Қ. Ә.*
Объем документа: C. 93-96
МРНТИ: 34.01.45*
Ключевые слова: новые подходы*интерактивные обучения*критические мышления*
Реферат: Ұсынылып отырған мақаланың мақсаты биологиядан сабақ берудiң интербелсендi әдiс-тәсiлдерiн мұғалiмдердiң тереңiрек меңгеруiне бағыт-бағдар беру. Қазiргi тәжiрибе нәтижелерi бүгiнгi күнi бiлiм беру жүйесiнде үйрену мен үйрету тек өзара белсендi әрекеттерге негiзделген қарым-қатынас арқылы жүзеге асырылатындығын - дәлелдеп отыр. Мiне, осы себептерге байланысты оқу үрдiсiнiң негiзiн интербелсендi әдiстер құрауы керек, әрбiр мұғалiм өзiнiң әдiстемесiнде интербелсендi әдiстер мен тәсiлдердi қолдануы қажет. Интербелсендi оқу/оқыту ұғымы жан-жақты, кең мағыналы болғандықтан, оның әдiстемесiн көптеген оқу/оқыту жүйелерiнен көруге болады. Олардың қатарына бiздiң елiмiздiң педагогикалық жұртшылығы арасында кеңiнен танымал, М.Жанпейiсованың Модульдiк оқыту технологиясын, Ж.А. Қараев және Ж.М. Қобдиковалардың үш өлшемдi әдiстемелiк жүйе және де басқа жобалар мен бағдарламаларды жатқызуға болады. Сонымен қатар, бiз осы аталған мақалада тәжiрибесi аз жас мұғалiмдер үшiн Сыни ойлауды оқу мен жазу арқылы дамыту жобасының көптеген идеялары мен әдiс-тәсiлдерiнен мысалдар келтiрдiк және дәстүрлi сабақ жоспарынан орта мерзiмдi сабақ жоспарына ауысып интербелсендi әдiстердi оқу үрдiсiнде қалайша қолдануға болатындығына баса назар аударуға тырыстық.
Реферат: Мақалада елiмiздiң орта мектептерiндегi экологиялық бiлiм беру жүйесiне және бiлiмнiң қарапайымнан күрделiге қарай күрделенудiң негiзгi кезеңдерiне тоқталған. Бұл жұмыста орта мектептiң бастауыш буын, орта буын, жоғарғы буындарында табиғат, айналадағы орта туралы қарапайым бiлiм берумен қатар, оларды қорғауға ұштастыру оқушының табиғат танымын одан әрi дамыта түсетiндiгi және күрделенiп тiршiлiк ортасы, ағза мен орта, факторлар, оларға ағзалардың бейiмделуi ғылыми түрде берiлуi тиiс екендiгi, сонымен бiрге биология пәнiнен экологиялық бiлiмдi популяциялар, олардың биологиялық, жастық, жыныстық құрылымымен, өзара қарым-қатынастарымен жан-жақты танысу арқылы алатындығы туралы айтылған. Оқушыларға экожүйе, биоценоз, биогеоценоз, қолданбалы экологияның маңыздылығын және қоршаған ортаға өнеркәсiптiң, тыңайтқыштардың зиянды әсерiн, өндiрiстен бөлiнетiн әртүрлi газдардың атмосфера, гидросфера, литосфера, биосфераға әсерiн және олардың ластану жолдарының алдын алу үшiн қолданылатын шаралар туралы алғашқы түсiнiктерiн қалыптастырып, жалпы экологиялық мәдениетiн қалыптастыруға тоқталған. Оқушылардың сабаққа деген ынтасын, қызығушылығын арттыру және бiлiмдерiн нығайту мақсатында КВН, сайыстар, пресс-конференция, пiкiрталас, кiрiктiрiлген сабақтар, iшiнара зерттеушiлiк т.б. әдiстер қолданылатындығы туралы айтылған. Осы орайда Биосфера құрылысы, құрамы. Биосферадағы заттар айналымы тақырыбын п.ғ.к., доцент Ә.Қ. Қисымқызынық педагогикалық технологиясының үлгiсiне салып, 5 түрлi тапсырмалар блогынан тұратын сабақтың құрылымын берген. Сабақ 5 құрылымнан: ақпарат блогынан (ұйымдастыру кезеңi, жаңа тақырыпты түсiндiру), логикалық тапсырмалар (деңгейлiк тапсырмалар) блогынан, жаттықтыру және бiлiмдi еске алу блогынан, интеллектуалдық тренинг блогынан және күтiлетiн нәтижелер блогынан тұрады. Сабақта биосфера, оның құрылысы, құрамы, шекаралары, түрi организмдердiң биосферада таралуы, заттар айналымы мен оның маңызы жайлы бiлiм берiп, биосфера тұрақтылығының адамзат болашағындағы рөлi туралы В.И. Вернадскийдiң ғаламшардың болашағы, тыныс-тiршiлiгi адамзат баласының ақыл-ойы, парасатына тәуелдi дамиды, - деген тұжырымын талдайды. Оқушылардың бiлiмiн деңгейлiк тапсырмалар арқылы тексерiп, логикалық ойлау, ой қорыту, өздiгiнен және топта жұмыс жасау дағдыларын қалыптастырады.
Тестовые задания на установление правильной последовательности по теме: разнообразие живых организмов
Автор(ы): Жусупбекова Н. С.*
Объем документа: C. 101-103
МРНТИ: 34.01.45*
Ключевые слова: контроль знаний*педагогическое тестирование*формы тестовых заданий*закрытые задания*задания на соответствия*задания на установление правильной последовательности*открытые задания*
Реферат: В статье описывается тестовые задания на установление правильной последовательности по теме: Разнообразие живых организмов. Цель тестовых заданий на установление правильной последовательности проверить знания о последовательности процессов, действий и т.д. Перед такими заданиями необходимо дать инструкцию: установите правильную последовательность. Приводятся название задания и основные его элементы в произвольной последовательности. Перед каждым элементом ставят прямоугольник, в который ученик выставляет цифру, указывающую на порядок действия. В случаях хотя бы одной ошибки, ответ считается неверным. Контроль знаний и оценка учащихся - важная часть процесса обучения, цель которой состоит в выяснении объема, прочности и осознанности знаний учеников, степени овладения практическими навыками, умения самостоятельно мыслить и применять полученные знания на практике. Существует различные формы контроля знаний и оценки учащихся, широкое распространение получило педагогическое тестирование. Из педагогического опытаустановлено, что использование заданий в тестовой форме оказывает меньшую от учителя, психологическую нагрузку на учеников, дает объективную оценку знаний, не зависящую от учителя, обеспечивает контроль знаний одновременно у всех учащихся класса и значительно сокращает затраты времени на его проведение. Из нескольких форм тестовых заданий наиболее оптимальные четыре вида. Это: 1. Закрытые задания; 2. Задания на соответствия; 3. Задания на установление правильной последовательности; 4. Открытые задания. Подавляющее большинство тестов - закрытые задания, в которых приводится задание и несколько ответов, один из которых правильный. Тестовые задания на установление правильной последовательности практически не составляются. В данной статье приведены примеры тестовых заданий на установление правильной последовательности по теме: Разнообразие живых организмов.
Шаруашылық географиясы аясында туристiк кластердi оқыту жолдары
Реферат: Мақалада Арал теңiзiнiң бассейнiннiң өзендерiнiң суларын тарату мәселесi қарастырылады; Қазақстанның Арал теңiзiне жататын аймақтарының халқының өмiрiнiң жан жақты мәселелерi және олардын себептерi; Трансшекаралық бақылаудын саясат, экология және экономикамен байланысы; Трансшекаралық, әлеуметтiк-экономикалық және экологиялық тығырықтан шығу жолдары; Орталық Азия мемлекеттерiнiң су ынтымақтастығын бақылайтын халықаралық заңнамалар мен иснституттардын iс жүзiнде iстемейтiнi анық, сондықтан мемлекетаралық күнделiктi мәселелердi шешудiң бiр амалы - әкiмшiлiк әдiс болып табылады. Алайда, судын таратылуындағы тұрақсыздық, суды пайдаланудын ұзақ мерзiмдi жоспардын жоқтығы экологиялық жағдайдын тас-талқанын шығарады, экономикалық дамуды тоқтатып, елдiң тұрақты өмiрiне және денсаулық құқығына, жеке моральдi және материалды қажеттiлiгiн қанағаттандыруына шек қояды. Мақалада Халықаралық трансшекаралық өзендерiнiң мәселелерiн шешу жөнiндегi банктын (ХТҚБ) құрылу идеясы ұсынылады. Орталық Азия елдерiнiң Сырдария өзенiнiң пайдалану жөнiндегi қызығушылық аралық су қатынастағы принциптердiң негiзi болып табылу қажет. Сонымен қатар, әкiмшiлiк әдiстерден бас тартуға да болмайды, егер де олардың мақсаты мен мiндеттерi, бағыты тиiстi талаптарға сай болса. Алайда бұл талаптар Орталық Азия елдерiнде жоғары деңгейге дейiн әлi жетпегендiктен, әкiмшiлiк әдiстер әзiрше мемлекетаралық қатынастардағы қосымша әдiс ретiнде қолдануы тиiс, және уақыт өте қала қолданудан тыс шығуы керек. Осыған орай, халықаралық экономикалық қарым-қатынастын механизмiн құру жөнiндегң мiндеттердiң ең маңыздысы болып табылатын су ресурстарының пайдалануы және қорғауының әкiмшiлiк және нарықтық әдiстердiң таңдаулысын белгiлеп алу қажет.
Реферат: Бұл мақалада белсендi тау туризмнiң бағыттық сипаты, басқа туризм iс әрекеттiң көптеген тұрлерiнен айырмашылықтары болады. Осыған орай туризмнiң көптеген түрлерiнде ең маңызды тәжiрибелiк мiндеттiң бiрi жорық бағдарламалары мен оңтайлы бағытттарды құру. Туризмнiң барлық түрлерiне бiрдей дәрежеде бағыттар құруды қажет етпейтiндiктен әсiресе туризмнiң дәстүрлi түрлерiне бағыттық технологиялардың қағидаларын жасауды қажет етедi. Қазақстан аумағында күрделiлiгi әртүрлi санаттағы белсендi туристiк тау жорықтары үшiн ыңғайлы бiрнеше таулы аймақтар орналасқан. Олар Батыс, Солтүстiк, Орталық Тянь-Шань, Алтай және Жоңғар таулы аймақ бөлiктерi болып табылады. Туристiк-географиялық әдебиеттеде батыс Тянь-Шань шеңберiнде Чаткаль, Чандалаш, Пiскем, Maндайтал, Өгем тау тiзбектерi арқылы Ферғана және Aтойнақ тауаралық ойыстарымен Талас Алатау жотасымен жалғасады. Батыс Тянь-Шань тау жотасы бойынша орташа күрделiлi тау туризм жорықтарын ұйымдастыруға болады. Бұл таулы аймақтарда үшiншi санаттағы тау жорықтарының соқпақтарын салу қиын. Бiрақ 1-2 санаттағы күрделi тау жорықтарын осы аталған тау жоталарында өткiзу барлық талаптарға сай келедi. Кең ауқымда алғанда туризм бiршама тұрақты (бальнеологиялық туризм, тау шаңғы демалысы) және бағыттық (табиғатқа бағытталған, спорттық туризм, экскурсия, танымдық туризм) сияқты саяхаттың көптеген түрлерiн қамтиды.
Туристско-рекреационный потенциал Иссык-Кульской области и его значение в развитии туризма приграничных территорий Казахстана и Кыргызстана
Реферат: В данной статье говорится об основных достопримечательностях Кыргызской Республики, в том числе о природно-рекреационных ресурсах Иссык-Кульской области и их значении в развитии туризма приграничных территорий Кыргызстана и Казахстана. Иссык-Кульская область является одним из регионов, обладающих большим рекреационным потенциалом - живописные озера, в том числе, знаменитое на весь мир озеро Иссык-Куль, горные реки, сакские курганы, мавзолеи, особо охраняемые территории и архитектурные памятники, имеющих важное значение в развитии туризма приграничных территорий. Кроме того, говорится о туристско-рекреационных о достопримечательностях Кыргызской Республики, таких как башня Бурана, мавзолей Шах-Фазиль, гумбез Манаса, караван-сарай Таш-Рабат и другие. Также в статье затронуты основные вопросы развития туризма на приграничных территориях двух государств Казахстана и Кыргызстана, рассмотрение которых является актуальным на сегодняшний день. Рассмотрены основные рекреационные ресурсы Иссык-Кульской области, такие как климатические, бальнеологические, культурно-исторические, познавательные, а также ресурсы, способствующие развитию горного и приключенческого видов туризма. На территории Иссык-Кульской области расположены минеральные источники, ореховые, арчовые леса, водопады, пещеры и другие рекреационные объекты, вызывающие большой интерес у туристов. Также в статье говорится об основных достопримечательностях административного центра Иссык-Кульской области, города Каракол.
Баламалы энергия көздерiнiң қазiргi дамуы
Автор(ы): Бейсенова А. С.*Аскербекова А.*
Объем документа: C. 3-7
МРНТИ: 44.09*
Ключевые слова: энергия будущего*природные ресурсы*зеленые технологии*энергия ветра*источники энерги*ветреная электростанция*зеленая экономика*
Реферат: Мақалада Қазақстанның энергетикалық кешенiнiң iшiндегi - жел энергиясының мүмкiндiктерi және оның даму болашағы қарастырылады. Сонымен бiрге Қазақстанда Болашақтың энрегиясы елiмiздiң энергоресурстарын тиiмдi пайдаланудың қазiргi жай күйi туралы шолу жасалған. Жасыл экономика-бұл табиғи қорларды тиiмдi пайдалану есебiнен қоғамның әл-ауқатын сақтауға бағытталған, сондай-ақ соңғы пайдалану өнiмдерiн өндiрiстiк цикилге қайтаруды қамтамасыз ететiн экономика жасыл экономика бiрiншi кезекте, қазiргi уақытта сарқылуға ұшыраған (пайдалы қазбалар-мұнай, газ) ресурстарды үнемдi тұтынуға және сарқылмайтын ресурстарды тиiмдi пайдалануға бағытталған. Жасыл экономиканың негiзiнде-таза немесе жасыл технологиялар жатыр. Елiмiзде табиғатты таза сақтау бойынша жасыл экономика жобалары жасалып, iргелi жұмыстарға басымдық берiлуде. Соның бiрi-жел энергетикасын заман талабына сай қолданысқа енгiзу. Жел энергетикасы әлемнiң 80-нен астам елiнде энергетикалық кешеннiң едәуiр бөлiгiн құрайды. Жел энергиясының қоры, ғаламшарымыздағы барлық өзендердiң гидроэнергияларының қорынан жүз есе көп.
